รู้จัก MTG-S1 และ Sentinel-4 ดาวเทียม วัดมลพิษในอากาศแบบเรียลไทม์ที่ละเอียดที่สุด ของยุโรป​

เมื่อเวลา 04:03 ของเช้าวันที่ 2 กรกฎาคม 2025 ตามเวลาประเทศไทย จรวด Falcon 9 จากฐานปล่อย LC-39A ณ Kennedy Space Center ได้ทำการปล่อยดาวเทียม MTG-S1 หรือ Meteosat Third Generation Sounder ขึ้นสู่วงโคจรเป็นที่เรียบร้อย ภารกิจนี้นับเป็นก้าวสำคัญของโครงการดาวเทียมรุ่นใหม่ในกลุ่ม Meteosat ที่พัฒนาโดย EUMETSAT ร่วมกับ ESA เพื่อปฏิวัติการพยากรณ์อากาศของยุโรป ดาวเทียมดวงนี้มีความสำคัญอย่างไร บทความนี้จะมาชวนทำความเข้าใจกัน โดยอิงจากบทความ MTG-S1 and Sentinel-4 launch to change how we see our atmosphere ในขณะที่หลายประเทศตัดงบอวกาศ แต่ยุโรปเดินหน้าเต็มกำลังด้วยการส่งดาวเทียม MTG-S1 หรือ Meteosat Third Generation – Sounder ขึ้นสู่วงโคจร MTG-S1 เป็นดาวเทียมดวงที่สองในกลุ่ม “Meteosat Third Generation” ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่าง ESA กับ EUMETSAT เพื่อยกระดับการพยากรณ์อากาศทั้งในมิติของ Nowcasting (ทำนายสภาพอากาศระยะสั้นแบบชั่วโมงต่อชั่วโมง) และ Forecasting (การคาดการณ์ล่วงหน้าหลายวัน)

โดย MTG-S1 มาพร้อมเครื่องมือ Infrared Sounder ที่สามารถวัดอุณหภูมิ ความชื้น ละอองลอย โอโซน ไนโตรเจนไดออกไซด์ และซัลเฟอร์ไดออกไซด์ในระดับชั้นต่าง ๆ ของบรรยากาศเหนือยุโรปและแอฟริกาเหนือทุก 30 – 60 นาที ซึ่งการวัดลักษณะนี้จำเป็นต้องใช้การวิเคราะห์เชิงสามมิติและข้อมูลจำนวนมหาศาล นี่คือสิ่งที่ดาวเทียมยุคเก่าไม่สามารถทำได้ ที่สำคัญ MTG-S1 ยังทำหน้าที่เป็น “บ้าน” ให้กับ Sentinel-4 ซึ่งเป็นเครื่องมือ UVN Imaging Spectrometer สำหรับตรวจจับมลพิษทางอากาศในช่วงแสงอัลตราไวโอเลต แสงที่ตามองเห็น และใกล้อินฟราเรด โดยมีความสามารถในการเก็บข้อมูลมลพิษในยุโรปแบบ Real-Time ทุกชั่วโมง เป็นครั้งแรกจากวงโคจรแบบ Geostationary ซึ่งสามารถสังเกตพื้นที่เดิมได้ต่อเนื่อง ไม่พลาดพายุลูกใดหรือคลื่นมลพิษกลุ่มไหนเลย แล้ว MTG-S1 กับ Sentinel-4 ต่างกันยังไง คำตอบคือ MTG-S1 คือดาวเทียม ส่วน Sentinel-4 คือเครื่องมือที่ติดตั้งอยู่บนดาวเทียมดวงนั้น โดย ESA พัฒนา MTG-S1 ให้เป็นแพลตฟอร์มหลักสำหรับวัดสภาพอากาศ ส่วนภารกิจ Copernicus Sentinel-4 ซึ่งมาจากโครงการ Earth Observation ของสหภาพยุโรป (EU) ใช้ MTG-S1 เป็นฐานในการดำเนินงาน การที่ยุโรปเลือกออกแบบระบบเชิงโมดูลาร์แบบนี้ แสดงให้เห็นแนวคิดของการ “แชร์แพลตฟอร์ม” ระหว่างภารกิจต่าง ๆ เพื่อประสิทธิภาพสูงสุดของการสังเกตโลกจากอวกาศ​

​Ref. https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Meteorological_missions/meteosat_third_generation/MTG-S1_and_Sentinel-4_launch_to_change_how_we_see_our_atmosphere
ผู้เรียบเรียง พ.อ.ท.หญิง ภัสสรัญ บุญหู้ ตรวจสอบโดย ร.ท.จักรพงศ์ ค้ามีผล ​